контакт: 8(71834)91369 uspenka-crb@yandex.ru
адрес: Павлодарская область, Успенский район, с. Успенка, ул. Абая, 99
Бала психикасына отбасының ықпалы: Қазақстандағы жағдай
16-05-2026 09:51
Бала психикасына отбасының ықпалы: Қазақстандағы жағдай

Халықаралық отбасы күніне орай Қоғамдық денсаулық сақтау ұлттық орталығы бала психикалық саулығының негізі ең алдымен отбасында қаланатынын еске салады. Дәл осы ортада баланың эмоциялық тұрақтылығы, сенімі және психологиялық әл-ауқаты қалыптасады.

 Мұны деректер де растайды. HBSC (Мектеп жасындағы балалардың денсаулығына қатысты мінез-құлқы) зерттеуінің нәтижесіне сәйкес, Қазақстандағы жасөспірімдердің 76%-ы отбасы тарапынан жоғары қолдауды сезінеді, ал оқушылардың шамамен 90%-ы маңызды тақырыптарды анасымен еркін талқылай алатынын айтады. Бұл жай ғана статистика емес — бұл сенімге негізделген отбасылық ортаның бала психикалық саулығы үшін негізгі тірек болып қала беретінін көрсетеді.

 Зерттеулер көрсеткендей, отбасындағы жылы қарым-қатынас мазасыздық пен депрессиялық күйдің даму қаупін төмендетіп, тәуекелді мінез-құлықтың алдын алуға ықпал етеді. Ата-ананың баламен белсенді қарым-қатынасы, назар аударуы және оны тыңдай білуі — нақты профилактика. Көп жағдайда мұндай қолдау кез келген формалды тәсілден де тиімді.

 Отбасылық әдеттердің де маңызы зор. HBSC деректеріне сәйкес, Қазақстандағы оқушылардың 78,4%-ы күн сайын отбасымен бірге тамақтанады. Қарапайым көрінетін мұндай дәстүрлер эмоциялық байланысты нығайтып, тұрақты қарым-қатынасқа мүмкіндік береді.

 Сонымен қатар, жас ұлғайған сайын ашық диалог деңгейі төмендейді, әсіресе қыз балалар арасында. Бұл жасөспірімдерге әлі де назар мен қолдау қажет екенін, ал ата-аналар үшін сенімді қарым-қатынасты сақтау маңызды екенін аңғартады.

 Әкелердің рөлінде де оң өзгеріс байқалады. MICS зерттеуіне сәйкес, олардың бала тәрбиесіне қатысу деңгейі соңғы жылдары айтарлықтай артқан: 2015 жылғы 6,6%-дан 2024 жылы 18,6%-ға дейін өсті. Екі ата-ананың да белсенді қатысуы балада қауіпсіздік сезімін күшейтіп, оның үйлесімді дамуына ықпал етеді.

Жалпы алғанда, отбасы — баланың өмірлік бағдарын айқындайтын және қолдау көрсететін басты орта. Дәл осы жерде қарым-қатынас мәдениеті, сенім және күйзеліске төзімділік дағдылары қалыптасады.